Skip to Content

Rhowch gynnig ar gompostio

Beth yw compost?

Tua diwedd 2016, roedd 65% o fwrdeistref sirol Caerffili yn ailddefnyddio, ailgylchu neu gompostio eu gwastraff.

Mae compost yn ffurfio wrth i facteria, ffwng,
pryfaid ac anifeiliaid sy’n byw yn y pridd
ddadelfennu deunydd organig yn ronynnau mân.

Wrth i’r organebau hyn dorri’r gwastraff i lawr cynhyrchir gwres,
sy’n esbonio pam fod twmpathau compost yn aml yn teimlo'n gynnes.

Weithiau byddant yn stemio mewn tywydd oer.

Beth i’w ddefnyddio i greu compost

Gallwch ddefnyddio llawer o bethau i wneud compost:

  • Gwastraff gardd gan gynnwys dail, toriadau glaswellt, hen flodau
  • Plisgyn wy
  • Croen ffrwythau a llysiau
  • Bagiau te
  • Gwellt o gaets anifeiliaid anwes sy’n bwyta llysiau, gan gynnwys cwningod a moch cwta
  • Papur mân a chardfwrdd gan gynnwys bocsys grawnfwyd ac wyau

Peidiwch â rhoi’r canlynol yn eich twmpath compost oherwydd ni fyddant yn dadelfennu’n gywir, gallant fod yn fudr a gallant ddenu plâu.

  • Bwyd wedi ei goginio
  • Cig, pysgod neu gynhyrchion llaeth
  • Lludw o dân glo
  • Baw cŵn neu gathod
  • Cewynnau neu hancesi papur 

Pam compostio?

Mae’r person cyffredin yn taflu saith gwaith pwysau ei gorff mewn gwastraff bob blwyddyn. Mae tua 25% o gynnwys eich bin yn wastraff cegin neu’n wastraff gardd. Mae’r rhain yn ddeunyddiau organig sy’n cael eu hanfon i safleoedd tirlenwi lle maent yn rhyddhau nwyon llygredig.

Mae compostio yn ddull naturiol o waredu gwastraff a ffrwythloni pridd. Unwaith y caiff ei greu gellir defnyddio compost i ffrwythloni pridd a gwella ei strwythur a’i allu i gadw lleithder. Gellir hefyd ei ddefnyddio fel tomwellt i atal chwyn.

Mae deunydd organig mewn safleoedd tirlenwi yn ffynhonnell fawr o fethan, nwy tŷ gwydr sydd 20 gwaith yn fwy actif na CFCau o ran cynhesu byd eang, a hylif du o'r enw 'trwytholch' sy'n halogi cyflenwadau dŵr.

Gellir defnyddio compost yn lle mawn, felly gall hefyd helpu i leihau difrod i fawnogydd sy'n hanfodol i amrywiaeth o fywyd gwyllt.

Lle i gompostio

Gallai’r rheini sy’n dda gyda’u dwylo adeiladu biniau compost o bren, hen deiars, briciau neu wifrau.

COMPOST YN YR YSGOL: Mae gan bob ysgol yn y fwrdeistref sirol hawl i gael bin compost am ddim gyda llawlyfr ar ‘sut i’w ddefnyddio’. Gellir ei ddefnyddio i ailgylchu pethau fel ffrwythau, croen llysiau, glaswellt, papur a darnau bach o gardfwrdd (ond nid bwyd wedi'i goginio). Gellir prynu biniau compost ychwanegol am bris gostyngol o £10 yr un. Gofynnwch i’ch athrawon am gompostio!

COMPOST YN Y CARTREF: Mae Cyngor Caerffili yn rhoi cyfle i’n trigolion brynu biniau compostio am bris gostyngol o £10. Os hoffech gompostio yn y cartref gofynnwch i’ch rhiant neu warcheidwad ddod draw i unrhyw un o’n swyddfeydd arian parod i dalu £10. Cewch dderbynneb gan yr ariannydd a bydd angen i chi fynd â hi i'r man casglu swyddogol yng Nghanolfan Arddio Coed Duon, Coed Duon, NP12 0PJ (y tu cefn i Glwb Rygbi Coed Duon).

Sut i wneud compost

Rhowch y cynhwysion compost yn y bin neu’r twmpath compost gan droi’r deunyddiau gwahanol gyda fforch arddio wrth eu hychwanegu.

Mae compost yn cymryd rhwng 3 a 9 mis i ffurfio, ond gall gymryd yn hirach na hyn mewn tywydd oer.

Y lle gorau i roi bin compost yw mewn man heulog sy’n draenio’n dda, ac allan o’r gwynt. Rhowch eich compostiwr yn yr ardd neu ar bridd noeth, nid ar bafin neu bren.

Bydd eich compost yn barod pan fydd yn dywyll ac yn arogli fel pridd. Pan fydd y compost yn barod cymerwch rywfaint o waelod y twmpath i’w roi ar eich gardd. Yna gwyliwch y planhigion yn tyfu!